श्रीलंकाको दक्षिणी तट नजिक अमेरिकी पनडुब्बीले इरानको एक युद्धपोत डुबाएको घटनामा कम्तीमा ८० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। उक्त जहाज इरानी नौसेनाको आईआरआईएस डेना (IRIS Dena) नामक फ्रिगेट भएको बताइएको छ। अमेरिकी रक्षा सचिव पीट हेगसेथले बुधबार पेन्टागनमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा सुरक्षित रहेको ठानेको इरानी युद्धपोतलाई अमेरिकी पनडुब्बीले टार्पिडो प्रहार गरी डुबाएको बताएका हुन्। उनका अनुसार दोस्रो विश्वयुद्धपछि अमेरिकी पनडुब्बीले दुश्मन जहाजमाथि गरेको यो पहिलो ठूलो आक्रमण हो।
श्रीलंकाका विदेशमन्त्री विजिता हेराथका अनुसार उक्त जहाजमा करिब १८० जना नाविक सवार थिए। आक्रमणपछि कम्तीमा ८० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ भने धेरै अझै बेपत्ता रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। श्रीलंकाली नौसेनाले हालसम्म ३२ जनालाई जीवितै उद्धार गरेको छ। उद्धार गरिएका धेरैजना गम्भीर घाइते अवस्थामा रहेको र उनीहरूलाई गालेस्थित करापिटिया टिचिङ अस्पतालमा उपचार भइरहेको जनाइएको छ।
श्रीलंकाली रक्षा अधिकारीहरूका अनुसार उक्त युद्धपोतले स्थानीय समय अनुसार बिहान करिब ५:३० बजे गाले शहरबाट करिब ४० नटिकल माइल टाढा समुद्रमा आपतकालीन सन्देश (डिस्ट्रेस कल) पठाएको थियो। त्यसपछि श्रीलंकाको नौसेना र वायुसेनाले खोज तथा उद्धार अभियान सुरु गरेका थिए। श्रीलंकाली नौसेनाका प्रवक्ता कमान्डर बुद्धिका सम्पथले अन्तर्राष्ट्रिय दायित्वअनुसार उद्धार अभियान सञ्चालन गरिएको बताए। घटनास्थल श्रीलंकाको जलक्षेत्रभन्दा बाहिर भए पनि देशको खोज तथा उद्धार क्षेत्रमा पर्ने भएकाले तत्काल सहायता पठाइएको उनले बताए। उद्धार कार्यका लागि दुईवटा नौसेनिक जहाज र एउटा निगरानी विमान परिचालन गरिएको थियो।
डुबेको युद्धपोत इरानी नौसेनाको दक्षिणी फ्लीटअन्तर्गत पर्ने मौज–क्लास फ्रिगेट हो। यो जहाज भारतको पूर्वी तट नजिक बंगालको खाडीमा आयोजना गरिएको मिलान–२०२६ बहुराष्ट्रिय नौसैनिक अभ्यास र अन्तर्राष्ट्रिय फ्लीट रिभ्यु कार्यक्रममा सहभागी भएर फर्किने क्रममा थियो। फेब्रुअरी महिनामा भारतको विशाखापत्तनम बन्दरगाहमा आयोजित उक्त कार्यक्रममा विभिन्न देशका युद्धपोतहरू सहभागी भएका थिए र इरानी जहाजलाई भारतीय नौसेनाले स्वागत गरेको थियो।
आईआरआईएस डेना इरानमै निर्माण गरिएको आधुनिक युद्धपोत हो, जसको तौल करिब १,३०० देखि १,५०० टनसम्म रहेको बताइन्छ। यसमा जहाजविरोधी क्षेप्यास्त्र, ७६ मिलिमिटरको नौसैनिक तोप, टार्पिडो प्रणाली र हेलिकप्टर अवतरण गर्ने प्लेटफर्म समेत रहेको छ। सैन्य विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो जहाज क्षेत्रीय समुद्री गस्ती र युद्धका लागि डिजाइन गरिएको हुन्छ।
यो घटना अमेरिका, इजरायल र इरानबीच तीव्र रूपमा बढिरहेको सैन्य तनावको बीचमा भएको हो। केही दिनअघि अमेरिका र इजरायलले इरानमा गरेको संयुक्त सैन्य आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनेईसहित उच्च अधिकारीहरू मारिएको खबर आएको थियो। त्यसपछि मध्यपूर्व क्षेत्रमा सैन्य तनाव झन् चर्किएको छ।
श्रीलंका भने अन्तर्राष्ट्रिय द्वन्द्वमा तटस्थ नीति अपनाउँदै आएको देश हो, तर हिन्द महासागरका प्रमुख समुद्री व्यापार मार्ग नजिक पर्ने भएकाले यसको समुद्री क्षेत्र रणनीतिक रूपमा निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ। यहाँबाट एशिया, मध्यपूर्व र युरोप जोड्ने व्यस्त समुद्री मार्गहरू सञ्चालन हुन्छन्।
घटनामा अझै धेरै नाविक बेपत्ता भएकाले मृतकको संख्या आगामी दिनहरूमा अझ बढ्न सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्। उद्धार तथा खोज अभियान अझै जारी रहेको जनाइएको छ।